W cieniu dębów i lip: służby specjalne Łotwy

Przed­staw­iany Czytel­nikom artykuł pochodzi z wydawanego od 2023 roku kwartal­ni­ka Невидимое измерение (Niewidzial­ny Wymi­ar). Do tego momen­tu brakowało rosyjskiego odpowied­ni­ka zachod­nich pism, poświę­conego sze­roko rozu­mi­anym stu­diom wywiad­ow­czym. Z opóźnie­niem, ale pojaw­ił się taki almanach, którego wydaw­cą jest Лаборатория Интеллидженс Экспресс (Lab­o­ra­to­ri­um Intel­li­gence Express, ЛИЭКС, LIEX).

Prezy­den­tem LIEX jest Michaił Dmitriew gen­er­ał lejt­nant, absol­went MGIMO i ofi­cer wywiadu radzieck­iego i rosyjskiego. Jest też byłym wysokim urzęd­nikiem państ­wowym (wicem­i­nis­ter fed­er­al­ny). Drugim orga­ni­za­torem przed­sięwz­ię­cia jest pułkown­ik Rus­tam Czuri­akow (dwie akademie wojskowe), dyrek­tor gen­er­al­ny Nar­o­dowego Biu­ra Kon­sul­ta­cyjnego „Fin­tiech­pro­jekt”. R. Czuri­akow jest dyrek­torem gen­er­al­nym LIEX oraz redak­torem naczel­nym almanachu. W swo­jej bogatej kari­erze był m in. spec­jal­istą w Admin­is­tracji Prezy­den­ta Rosji. Trzec­im uczest­nikiem pro­jek­tu jest Rusłan Puchow, absol­went MGIMO i Uni­w­er­syte­tu Sci­ences Po w Paryżu. Współtwór­ca Cen­trum Anal­iz Strate­gii i Tech­nologii (Центр анализа стратегий
и технологий, ЦАСТ). ЦАСТ wyda­je fachowe cza­sopis­mo Экспорт вооружений (Eksport Uzbro­je­nia). Jest również orga­ni­za­torem corocznych tzw. Огарковских чтений (Oga­rkowskie Prelekc­je), poświę­conych pamię­ci marsza­ł­ka Nikoła­ja Oga­rkowa wybit­nego radzieck­iego wojskowego, który przewidy­wał rewolucję w dziedzinie sztu­ki wojen­nej.

„Lab­o­ra­to­ri­um Intel­li­gence Express pow­stało w celu prowadzenia anal­iz
i sys­tem­atyza­cji infor­ma­cji z jawnych źródeł, doty­czą­cych dzi­ałal­noś­ci służb wywiad­ow­czych różnych państw świa­ta, uogól­ni­a­nia doświad­czeń, prob­lemów, sil­nych i słabych stron, pomyłek na roz­maitych his­to­rycznych eta­pach. Zagranicą ten kierunek badań nazwany jest intel­li­gence stud­ies”. Twór­cy LIEX uważa­ją, z punk­tu widzenia prak­ty­ki, za intere­su­jące
i użyteczne: stu­diowanie (badanie) his­to­rycznych trans­for­ma­cji służb wywiad­ow­czych, tak dzi­ała­ją­cych, jak i tych, które zniknęły lub straciły swo­je znacze­nie w trak­cie his­to­rycznych przemi­an. Drugim ważnym ele­mentem ma być oce­na wpły­wu zmi­an w dzi­ałal­noś­ci służb wywiad­ow­czych na sukcesy, jak również pomył­ki państw w zakre­sie ich poli­ty­ki zagranicznej i wewnętrznej. Dmitriew, Czuri­akow, Puchow utrzy­mu­ją, że stu­dia wywiad­ow­cze (исследование разведки) stanow­ią między­dyscy­pli­narną sferę badań aka­demic­kich, która zaj­mu­je się oceną wywiadu i danych wywiad­ow­czych oraz ich anal­izą. Stu­dia wywiad­ow­cze zostały przez nich nazwane zagu­bionym, stra­conym wymi­arem sto­sunków między­nar­o­dowych i his­torii dyplo­macji, dlat­ego, że tajność dzi­ała­nia wywiadu oznacza, że więk­szość sukcesów wywiad­ow­czych pozosta­je niez­nana. Tylko tyle, że niek­tóre bada­nia są znane w pewnym kręgu osób bezpośred­nio zaan­gażowanych w dzi­ała­nia. Moż­na się nimi zająć dopiero po ich odta­jnie­niu. Więk­szość prac z zakre­su studiów wywiad­ow­czych zaczy­na się od stu­denc­kich prac pro­jek­towych lub semes­tral­nych, dyplo­mowych i dochodzi aż do poważnych mono­grafii naukowych. Mimo zasłony poufnoś­ci stała wymi­ana opinii
i ocen oraz prog­noz pod­dawanych naukowe­mu recen­zowa­niu, może znacznie popraw­ić jakość, skuteczność oraz szy­bkość dzi­ała­nia służb wywiad­ow­czych. Jak piszą twór­cy LIEX pewnikiem jest stwierdze­nie, że do rozwiąza­nia prob­le­mu potrzeb­ne są narzędzia, które są bardziej złożone niż przed­miot bada­nia. Służ­by wywiad­ow­cze nie mogą stać w miejs­cu. Konkuren­ci będą ich wyprzedzać, a bardziej zde­cy­dowani i zdol­ni prze­ci­wni­cy je „zade­pczą”. Dlat­ego udane i fatalne doświad­czenia z przeszłoś­ci powin­ny być zachowywane i cią­gle pod­dawane prze­myśle­niom w świ­etle nowych real­iów. Zasady geopoli­ty­ki – pro­jekc­ja siły
i wpły­wów na tery­to­ria i lud­ność będą dostęp­ne tylko dla tych, którzy grac­zom między­nar­o­dowym zapewnią przewagę nad prze­ci­wnikiem w szy­bkoś­ci całego cyk­lu decyzyjnego i real­iza­cji decyzji. Wywiad zdol­ny do wyprzedza­jącego dzi­ała­nia, nie tylko pre­cyzyjnie wskazu­je cele, ale także wzmac­nia skuteczność dzi­ałal­noś­ci we wszys­t­kich obszarach akty­wnoś­ci państ­wa.

Numery kwartal­ni­ka wydawane w lat­ach 2023 ‑2024 są dostęp­ne na stron­ie inter­ne­towej pro­jek­tu. Od 2025 r. cza­sopis­mo dostęp­ne jest w sub­skrypcji.